عنوان : روش هاي شيطاني در جنگ نرم
منابع : روزنامه كيهان، شماره 20155 صفحه 6
كلمات كليدي : جنگ نرم، روشهاي شيطان
نوع مقاله : نشريات
موضوع مقاله :
فرهنگي
نویسنده: خلیل منصوری
جنگ
میان حق و باطل، ایمان و كفر، عدالت و ظلم، جنگی دایمی است. بنابر
گزارشهای قرآنی، این جنگ حتی پیش از وجود بشر نیز وجود داشته است. از این
رو فرشتگان، به خلافت آدمی بر زمین به سبب پیشینه فسادها، جنگها و خون
ریزیها اعتراض میكنند و اصولاخواهان آفرینش موجودی مرید و مختار به نام
آدم نیستند تا خلافت الهی را در زمین به عهده گیرد.
پس
از آفرینش حضرت آدم(ع) نیز زمانی كوتاه نگذشت كه دوباره جنگ میان حق و
باطل و ایمان و كفر آغاز شد و ابلیس از جنیان به سبب سابقه دیرین عبادت و
پرستش الهی و ماده آفرینش خود، از خداوند میخواهد تا خلافت را به جای
آدم(ع) به او واگذار كند، اما چون ادله و برهان الهی در مورد تقدم آدم(ع)
خاكی بر جن آتشی را شنید و مامور به سجده اطاعت و ولایت از وی شد، زیر بار
نرفت و كفر ورزید و عصیان نمود. پس كینه آدم(ع) را به دل گرفت و جنگ با وی
را آغاز كرد.
براساس
گزارشهای قرآنی، جنگ نخست میان ابلیس و آدم(ع) جنگ نرم بود. بنابراین
باید ابلیس را به عنوان مبتكر و مبدع جنگ نرم دانست. از آن جایی كه بر اساس
آموزههای قرآنی، اولیای جنی و انسی ابلیس، به عنوان شیاطین در جنگ میان
حق و باطل و ایمان و كفر شراكت مستقیم و جدی دارند، بازخوانی روشها و
شیوههای شیطانی در جنگ نرم میتواند مومنان را ضمن آگاهی بخشی از وضعیت و
روشهای دشمن، مهیای شناسایی راههای مقابله نماید. نویسنده با توجه به این
فرضیه به سراغ آموزههای قرآنی رفته تا روشهای شیطانی در جنگ نرم را
تبیین كند.
جنگ نرم، جنگ اندیشهها و رسانهها
جنگ
نرم برخلاف جنگ سخت كه بر جسم و بدن و فیزیك متمركز است، بر جانها و
اندیشهها و قلبها متمركز میشود. از این رو، ابزارهای جنگی در آن نیز
بسیار متفاوت میباشد. در این راستا به سبب كاربرد بسیار زیاد و قوی رسانه
در این جنگ، آن را جنگ رسانهها نامیده و برخی دیگر نیز به سبب تاثیرگذاری
بر روان مخاطب آن را جنگ روانی گفته اند. با این همه نمیتوان جنگ نرم را
محدود به این امور كرد، چرا كه جنگ نرم، جنگ همه جانبهای برای تسخیر قلوب،
جانها و اندیشههاست. بنابراین از همه ابزارها از جمله رسانه استفاده
میكنند تا مدیریت شخص و یا جامعه را در اختیار گیرند و او را همدل و در
نهایت همراه خویش سازند.
به
سخن دیگر، هدف از جنگ نرم، نه تسلط بر جسمها بلكه جانهاست؛ چنان كه جنگ
نرم نه حذف فیزیكی بلكه همدلی و همراهی روحی مخاطب و تسخیر قلوب و همراه
كردن آن با دشمن پیشین است.
شاید بهترین تعبیر در بیان هدف در جنگ نرم، همان واژه اولیاء است. به این معنا كه هدف در جنگ نرم، تبدیل دشمن به اولیاء است.
از
آن جایی كه دو جریان اصلی در تاریخ بشریت در برابر هم قرارگرفته اند،
میتوان گفت كه هدف از جنگ نرم از سوی هر دو رقیب دیرین، تبدیل دشمن به
اولیاء الله یا اولیاءالشیطان است.
خداوند
در آیات بسیاری به این مطلب توجه میدهد كه مومنان باید همواره مواظب
باشند تا از اولیاء الله به اولیاء الشیطان تبدیل نشوند، چرا كه جنگ امت
اسلام و امت كفر با رهبری ائمه الایمان و ائمه الكفر همواره ادامه خواهد
داشت تا این كه امت اسلام بر امت كفر غلبه كند.
جریان
كفر میكوشد تا خود را به عنوان یك پدیده و جریان غالب بر جوامع بشری مطرح
كند و در این راه از همه توش و توان خود بهره میگیرد. این جریان سعی دارد
تا به عنوان یك پدیده كه نمای اصلی جامعه است مطرح باشد به گونهای كه
دیگر جریانهای فكری و رفتاری اصولا دیده نشود یا به چشم نیاید. براین اساس
از همه روشها برای خودنمایی و چیرگی بهره میبرد و فتنه جویی و شبهه
افكنی و زشت و باطل را زیبا و حق جلوه دادن را به عنوان مهمترین اصول چیرگی
به كار میگیرد.
خداوند
از مومنان میخواهد تا مواظب فتنهگریهای این جریان باشند و با ایجاد
مرزهای شفاف میان خودی و غیرخودی اجازه ندهند تا همان گونه كه با شبهه
سازی، جریان فتنه و كفر را قوی جلوه میدهند، با فروپاشی مرزها میان خودی و
غیرخودی، اهل كفر خود را به عنوان اولیاء مومنان مطرح سازند. با نگاهی به
آیات قرآن از جمله آیه 82 و 571سوره آل عمران، 67 و 98 و 931 و 441 سوره
نساء و 15 و 75 و 18 سوره مائده و آیات دیگر، به سادگی به دست میآید كه
دشمن در برنامه جنگ نرم میكوشد تا مومن را از اولیاءالله و اولیاء
المومنین بودن به ولی ابلیس و اولیاء شیطان تبدیل كند.
ولایت
در این آیات تنها دوستی صرف نیست بلكه مراد نوعی دوستی است كه همراه با
اطاعت قلبی و ولایت و الگوبرداری باشد، چرا كه انسان هایی كه به یك شخص از
باطن قلب ارادت و مودت دارند، در همه چیز از او الگوبرداری میكنند و با
جان و دل از فرمانها و رفتارها و گفتارهایش اطاعت میكنند و ولایت اطاعت
محض از او دارند. از این رو خداوند به مومنان هشدار میدهد كه هدف از ولایت
و دوستی از سوی كافران، چیزی جز ولایت اطاعت از ملت و آیین كفر ایشان نیست
چنانكه در آیه 021 سوره بقره میفرماید:
ولن
ترضی عنك الیهود ولاالنصاری حتی تتبع ملتهم قل ان هدی الله هوالهدی و لئن
اتبعت اهواءهم بعد الذی جاءك من العلم ما لك من الله من ولی ولانصیر؛
یهودان
و مسیحیان از تو خشنود نمی شوند تا به آیینشان گردن نهی. بگو هدایت،
هدایتی است كه از جانب خدا باشد اگر از آن پس كه خدا تو را آگاه كرده است
از خواسته آنها پیروی كنی، هیچ یاور و مددكاری از جانب او نخواهی داشت.
در
اینجا یهودیان و مسیحیان به سبب اینكه نوعی كفر را در پیش گرفتهاند، در
برابر جریان تاریخی ایمان و اسلام قرار داده شدهاند و به مومنان هشدار
داده میشود كه ایشان جز به دست كشیدن از آیین حق، ایمان، عدالت و اسلام،
خشنود نمی شوند و این جنگ تا رسیدن به این نتیجه از سوی آنان ادامه خواهد
داشت.
در
آیه 20 سوره كهف بر این نكته تاكید میشود كه جریان كفر جنگ و دشمنی خود
را به اشكال مختلف تا حذف فیزیكی و یا حذف فكری جریان حق و عدالت ادامه
میدهد و میكوشد تا این گونه گفتمان غالب بر جامعه بشری گردد و به عنوان
یك پدیده اجتماعی بر جامعه چیره و مسلط باشد.
روشهای فریب شیطانی
با
نگاهی به نخستین جنگ نرمی كه در جهان از سوی قرآن گزارش شده میتوان
دریافت كه شیطان از روشهای گوناگونی برای رسیدن به هدف خود یعنی تبدیل
اولیاء الله و عبادالله فطری به اولیاء الشیطان، بهره میجوید كه فریب و
تزیین از مهمترین آن هاست.
خداوند
درگزارشی كه از آغاز آفرینش آدم (ع) بیان میكند به این نكته توجه میدهد
كه به سبب كینه توزی و كفر و سوگندی كه ابلیس خورد، نخستین جنگ نرم میان
ابلیس و حضرت آدم (ع) دربهشت آغاز شد تا وی نشان دهد كه چگونه میتواند
زمام رفتاری آدم را به دست گیرد و او را به راهی ببرد كه میخواهد. لذا از
روش نیرنگ و فریب استفاده كرد تا دل و جان و اندیشه آدم را تحت فرمان خود
را درآورد.
خداوند
درآیه 20 سوره اعراف میفرماید: «پس شیطان آن دو را وسوسه كرد تا
شرمگاهشان را كه از آنها پوشیده بود در نظرشان آشكار كند و گفت:
پروردگارتان شما را از این درخت منع كرد تا مبادا از فرشتگان یا جاوید
شدگان شوید.
درآیه
20 1 سوره طه نیز گزارش میكند كه شیطان این گونه گفت: ای آدم، آیا تو را
به درخت جاودانی و پادشاهی ای كه كهنه و نابود نشود راه بنمایم؟
بنابراین،
فریب دادن با وعدههای دروغین یكی از روش هایی است كه درجنگ نرم به خوبی
از آن استفاده میشود. البته زمانی فریب و نیرنگ میتواند كارساز باشد كه
شخص، اطلاعات كامل و جامعی از مخاطب داشته باشد و آرزوها و خواستههای وی
را بشناسد.
اینجاست
كه علوم انسانی چون روان شناسی، مردم شناسی، جامعه شناسی و مانند آن نیاز
است تا بتوان تحلیل درستی از مخاطب داشت و براساس خواستهها و آرزوهایش
برنامه ریزی كرد و او را با خود همراه و همدل ساخت.
مخاطب شناسی درجنگ نرم
به
سخن دیگر، مخاطب شناسی در همه ابعاد، از مهمترین مقدمات تاثیرگذاری
تبلیغات و وسوسهها و فریب هاست. اگر مخاطب به درستی شناخته نشود نمی توان
بر او تاثیرگذار شد. و او را همدل و همراه خود كرد. از این رو درجنگهای
نرم و روانی همواره از مخاطب شناسی و علوم مرتبط با آن بهره بسیار برده شده
است. اگر درگذشته درجنگ سخت و نظامی شناسایی مرزها و موقعیت جغرافیایی
دشمن و مانند آن مهم و با ارزش بود، در جنگ نرم شناسایی خواستهها و نیازها
و امیال مخاطب و دشمن بسیار مهم است. از این رو درجنگ نرم بر روی فرهنگ،
مردم شناسی، گرایشها، خواستههای مردم كار و تحقیق انجام میشود تا
بتوانند بر روی جانها و اندیشهها و رفتارهای آنان تاثیربگذارند.
هر
مخاطبی به چیزهایی علاقه دارد و میكوشد تا آن را به دست آورد. روان شناسی
و روان شناسی اجتماعی و مانند آن كمك میكند تا خواستههای مخاطب شناسایی و
براساس آن برنامه ریزی شود. از این رو شیطان با توجه به علایق مردم عمل
میكند. ابلیس هرچند كه همانند دیگر جنیان از باطن قلوب مردم خبر ندارد ولی
مجهز بودن وی به اهرم و نهان بودن از چشمهای انسانها موجب میشود تا به
ایشان نزدیك شود و از رفتارهایشان به خواستههای آنان پی ببرد و براساس آن
خواستهها برنامه ریزی برای تسلط قلوب و جانها داشته باشد.
از
آن جایی كه انسانها به اموری چون زن، مال و مقام و مانند آن گرایش دارند،
دشمن بر اساس خواستههای هر كسی به سراغ او میرود و با آراستن آن به
عنوان مهمترین و اصیلترین و شریفترین هدف، وی را به سوی آنها سوق میدهد و
بر جان و روح او تسلط مییابد.
اولین
چیزی كه شیطان در دل كافران میآراید، اصالت بخشی به زندگی دنیا و
خواستههای مادی و نفسانی است. (بقره، آیه212)وقتی زینتهای دنیا برای شخص
اصالت یافت، شیطان براساس همین زینتهای اصالت یافته، وارد زندگی او میشود
و او را به اولیای خود تبدیل میكند. هر انسانی در دام چیزی از این
زینتها میافتد و كمتر كسی است كه راه نجاتی از این زینتها برای خود
میتواند بیابد.
آراستن،
ابزار قوی شیطان خداوند در آیه41 سوره آل عمران میفرماید: عشق به امیال
نفسانی و دوست داشتن زنان و فرزندان و همیانهای زر و سیم و اسبان ممتاز و
چارپایان و زراعت در چشم مردم زینت داده شده و همه اینها متاع زندگی این
جهانی هستند، درحالی كه بازگشتن گاه خوب، نزد خدا است.
بنابراین
در جنگ نرم، شیاطین میكوشند از زن دوستی، مال دوستی، فرزند دوستی و مانند
آن بهره برند و به اهداف و مقاصد خود دست یابند. شیطان در این میان
میكوشد تا هر آنچه زشت است زیبا جلوه دهد و حتی زیباییهای طبیعی را چنان
در دل مردم میافزاید تا راه اسراف در پیش گیرند و از هدف اصلی باز مانند و
غافل شوند. (حجر، آیات93 و 40 و نیز اعراف، آیه13) در جنگ نرم، كاربرد
آراستن و زینت كردن، بسیار مهم و اساسی است. به این معنا كه حق و باطلی را
درهم آمیزند و باطل را چنان زیبا جلوه دهند كه دلها را بفریبد و به سوی
خود جلب و جذب كند. روشی كه سامری در فریب امت موسی(ع) به كار برد، روشی
است كه اكنون در جنگ نرم بسیار كارآمد نشان داده میشود. از این رو شیطان
پرستی، كفرگویی، خداستیزی، زن بارگی، بی حیایی، لامبالاتی جنسی و مانند آن
در فیلمهای هالیوودی زیبا جلوه داده میشود، چنان كه سامری با گوسالهاش
كرد.
خداوند
درباره تسویل (فریبكاری) سامری میگوید: من چیزی دیدم كه آنها نمی دیدند
مشتی از خاكی كه نقش پای آن رسول بر آن بود برگرفتم و در آن پیكر افكندم و
نفس من این كار را در چشم من بیار است. (طه، آیه69)در جنگ نرم تلاش بر آن
است تا چیزها در چشم، چنان آراسته شود كه دلها و جانها مجذوب گردد و
همدلی و همراهی مخاطب با پیام و دشمن به دست آید. این همان تغییر بینشها و
نگرشها و تحریك و تهییج عواطف و احساسات از طریق آراستن باطل است كه در
آیات بسیاری بیان شده است.
یكی
از شیوهها در این جنگ نرم این است كه در دل مخاطب سوءظن و بدگمانی ایجاد
كنند. دشمن در جنگ نرم با استفاده از این شیوه میتواند دلهای مومنان ضعیف
الایمان را سست نماید و بیمار دلان را همراه خود سازد. خداوند در آیات11 و
21 سوره فتح به افراد متخلفی اشاره میكند كه با رخنه بدگمانی در دل
هایشان نسبت به فرجام فعالیتهای اسلام و دولت اسلامی دچار تردید شدند و به
سبب تبلیغات سوء دشمنان، با آنان همراه و همدل شدند.
روش
شیطانی تزیین و تسویل، روشی كارآمد است كه در طول تاریخ از سوی ابلیس و
شیاطین جنی و انسی به كار رفته است و در جهان امروز از طریق رسانههای
گوناگون دنبال میشود. (نمل، آیات 22 و 42 و نیز انعام، آیه 34 و عنكبوت،
آیه 82 و آیات بسیار دیگر)از آن جایی كه زنان در اندیشه تجملات هستند
بیشترین تسویل كه از سوی شیاطین نسبت به آنان انجام میشود در این حوزه
است. این روش از سوی شیطانهای انسانی و غیرانسانی، بسیار به كار گرفته شده
و میشود. تاثیر این روش تا آن اندازه است كه حتی بسیاری از زنان
پیامبر(ص) نیز در این دام افتادند و با پیامبر(ص) برای دست یابی به تجملات
دنیایی درگیر شدند به گونهای كه خداوند آنان را تهدید كرد و به پیامبر(ص)
فرمان داد تا به آنها هشدار دهد و آنان را مخیر به طلاق و یا ادامه زندگی
به دور از تجملات نماید. (احزاب، آیات 82 و 92)تزیین و آراستن شیطان به
گونهای است كه شخص هنگامی كه با خود فكر میكند، بطلان آن را درمی یابد
ولی چنان فضای جامعه علیه حق و ایمان تغییر میكند كه شخص نمیتواند از
تاثیر گفتمان غالب اجتماعی و فرهنگی بیرون رود. از این رو بت پرستان عصر
ابراهیمی با آنكه با برهان و استدلال قوی حضرت ابراهیم(ع) به بطلان باورهای
خویش رسیدند ولی در عمل با آنچه حق یافته بودند مخالفت میكنند؛ چرا كه
گفتمان غالب اجازه نمی دهد. (انبیاء، آیات 36 تا 56)در این میان گرایش
نفسانی در انسان نیز به یاری شیاطین میآید و با تسویل و تزیین و آراستن
زشت و باطل اجازه نمیدهد تا آدمی در مسیر درست قرار گیرد و در نهایت شكست
خورده و با بردگی نفس به بندگی شیطان میرسد و او را ولی خود قرار میدهد.
به سخن دیگر، انسانی كه گرفتار هواهای نفسانی است هر چند كه مدعی آزادی است
در حقیقت در مقام بردگی نفس میباشد كه درنهایت به بندگی شیطان میرسد
(یوسف، آیات 81 و 38 و طه، آیه 69) درحالی كه پیامبران در تلاش هستند تا
ایشان را از بردگی نفس و بندگی شیطان رها سازند و به آزادی واقعی برسانند.
(اعراف، آیه 751)به هر حال با نگاهی گذرا به شیوههای شیطانی در جنگ نرم
میتوان دریافت كه جامعه در چه جاها و از كدام نقطه بیشتر در معرض خطر و
آسیب است و میبایست نسبت به پیشگیری و تقویت این نقاط كوشید و اجازه نداد
تا دشمن از این طریق در جنگ نرم پیروز شود و بر جانها و دلها و قلوب مردم
سلطه یابد.
بگذار سرنوشت هر راهی که می خواهد برود, ما راهمان جداست .